Praktijkgesprek
"Na twee gelijkaardige incidenten kijk ik helemaal anders naar corrosiemonitoring."
Onderstaand praktijkverhaal is gebaseerd op meerdere reële interventies bij HVAC-installaties. Om de vertrouwelijkheid van de betrokken klanten te respecteren, werden namen en enkele herkenbare details aangepast. De technische problematiek en de beschreven oplossingen zijn authentiek.
Corrosieschade ontstaat zelden van de ene dag op de andere. Vaak sluimert het probleem jarenlang onder de radar, tot de eerste componenten uitvallen en de schade zich stap voor stap opstapelt.
Een ervaren servicemanager uit de HVAC-sector maakte dat van dichtbij mee. Niet één keer, maar twee keer. De eerste installatie werd een dure les. De tweede bewees hoe groot de meerwaarde van continue corrosiemonitoring kan zijn.
Een installatie die probleemloos leek
"Wij waren ervan overtuigd dat we alles juist hadden gedaan."
Hij blikt terug op een technisch uitdagend project voor een kritische installatie.
"We hadden gekozen voor kwaliteitsvolle componenten: twee grote ketels, een combi-expansiesysteem met drukstapontgasser, een microbellenafscheider en een gebouwbeheersysteem om niets aan het toeval over te laten. Kortom, een installatie waarvan je verwacht dat ze jarenlang probleemloos zal functioneren.
En dat gebeurde ook. De eerste twee jaar was er niets aan de hand. Tot de eerste storingen elkaar plots in snel tempo begonnen op te volgen.
Pompen gingen stuk, de vuilafscheider moest vervangen worden, er ontstonden kleine lekkages in leidingen en uiteindelijk moest zelfs één van de ketels buiten dienst worden gesteld omdat de warmtewisselaar door corrosie was aangetast. Het schadebeeld én de kosten liepen intussen op tot tienduizenden euro’s.
De zwarte afzettingen in de installatie wezen duidelijk op magnetietafzettingen. Maar waarom trad die op in een installatie die technisch correct leek opgebouwd?
Samen met Resus werd de volledige installatie grondig doorgelicht.
"Uit de analyse bleek dat bij het combi-expansiesysteem met geïntegreerde drukstapontgasser een verkeerde statische hoogte was ingesteld, als gevolg van een wijziging aan de gebouwstructuur tijdens het project. Daardoor had een correct drukbehoud – nochtans de basis van een gezonde installatie – geen schijn van kans."
Bij elk klein drukverlies werd automatisch leidingwater bijgevuld. De installatie ging daardoor voortdurend in overdruk, verloor telkens een beperkte hoeveelheid water via het veiligheidsventiel en vulde zichzelf opnieuw bij. Dat proces bleef volledig onopgemerkt.
Op het eerste gezicht lijkt dat onschuldig, maar net daar schuilt het gevaar.
Iedere keer dat nieuw leidingwater werd toegevoegd, kwam ook nieuwe zuurstof de installatie binnen. Die zuurstof voedde opnieuw het corrosieproces. Zo ontstond een vicieuze cirkel die maandenlang onzichtbaar bleef, terwijl de schade zich langzaam bleef opstapelen.
"Dat was een dure les. Niet alleen voor ons, maar eigenlijk voor iedereen die bij het project betrokken was."
Een tweede installatie. Een andere aanpak.
Enkele maanden later kreeg dezelfde servicemanager opnieuw met een gelijkaardig probleem te maken.
Toen de eerste circulatiepompen dichtslibden en uitvielen, ging meteen een alarmbel af. Nog vóór de schade verder kon oplopen, besloot het installatiebedrijf meteen op zoek te gaan naar de bron van het probleem.
"We kregen een déjà-vu. We wilden absoluut vermijden dat we opnieuw maanden zouden verliezen voordat we de echte oorzaak vonden en plaatsten op advies van Resus uit voorzorg een corrosiesensor. Want meten is nu eenmaal weten."
Die beslissing bleek achteraf goud waard.
Al bij de eerste uitlezing bleek de corrosiesnelheid opvallend hoog, een signaal dat er opnieuw ergens zuurstof de installatie binnenkwam.
Verder onderzoek bracht opnieuw een relatief eenvoudige oorzaak aan het licht.
Door een niet-geijkte manometer stond de voordruk van het expansievat verkeerd ingesteld, met opnieuw een ontregeld drukbehoud als gevolg. Zonder continue monitoring was dat probleem waarschijnlijk pas ontdekt nadat opnieuw verschillende componenten defect waren geraakt.
Een heel andere afloop
De kosten voor de vervanging van de pompen én de plaatsing van de corrosiesensor nam het installatiebedrijf zelf voor zijn rekening.
"Dat was een bewuste keuze. Natuurlijk heeft ons dat geld gekost. Maar uiteindelijk konden we aantonen dat we het probleem structureel hadden opgelost. Dat heeft ons veel vertrouwen opgeleverd. Deze keer stonden we als helden bij de klant."
Het verschil met de eerste installatie was enorm. Deze keer kon de oorzaak worden aangepakt vóór er ernstige schade ontstond. Bovendien kreeg de klant een systeem dat ook in de toekomst blijft waken over de gezondheid van zijn installatie.
Van reactief naar voorspellend onderhoud
De ervaringen hebben zijn kijk op HVAC-installaties fundamenteel veranderd.
"Nog veel te vaak ligt de focus in onze sector op het opleveren van een correct werkende installatie. Dat is uiteraard belangrijk, maar de echte uitdaging begint pas daarna. De installatie moet ook vijf, tien of twintig jaar later nog betrouwbaar functioneren. De eindgebruiker verwacht terecht dat hij zorgeloos op zijn installatie kan blijven rekenen."
Volgens hem verdient preventie daarom een veel prominentere plaats.
"Een correcte inbedrijfstelling, een goed drukbehoud en periodieke controles blijven absoluut essentieel. Maar we weten allemaal dat er in de praktijk altijd wel eens iets kan afwijken. Net daarom geloof ik zo sterk in continue monitoring. Ze geeft je de kans om in te grijpen vóór de schade zichtbaar wordt."
Die visie sluit perfect aan bij een bredere evolutie binnen de HVAC-sector. De aandacht verschuift steeds meer van reactief naar voorspellend onderhoud. Niet wachten tot een component uitvalt, maar installaties continu opvolgen zodat afwijkingen vroegtijdig worden gedetecteerd. Ook in recente Programma's van Eisen voor circulaire installaties krijgen levensduurverlenging, preventief onderhoud en monitoring een steeds belangrijkere plaats.
"Ik zou vandaag geen kritische installatie meer opleveren zonder een vorm van continue corrosiemonitoring. De investering is verwaarloosbaar in vergelijking met de schade die je ermee kunt voorkomen."